|
دوران كودكي در رشد و سلامت كودكان وشكلگيري شخصيت آنان از اهميت فراواني برخوردار است و توجه به نيازها و حقوق اساسي آنان در اين سالهاي حساس، نقش مهمي در پرورش كودكاني توانمند و شايسته براي خود وجامعهاي كه سازندگان آينده آن هستند، ايفا ميكند. وجود آسيبها و مشكلات اجتماعي در هرجامعهاي، كودكان را بيشتر از گروههاي ديگر در معرض خطر قرار ميدهد و به رشد و سلامت آنان آسيب ميرساند.در كشور ما نيز، كودكان به دلايل مختلف (اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و...) با آسيبها و مشكلات متعددي روبهرو هستند. كودكان كار و خيابان ازجمله كودكان در معرض آسيب هستند كه عمدتاً به دلايل اقتصادي، بيشترين وقت خود را در محيطهاي ناامن و پرمخاطرة خيابان ميگذرانند. اين كودكان، بهويژه دختران، بيشتر در معرض خطرات گوناگون قرار ميگيرند. براساس پژوهشهاي انجام شده در مورد وضعيت اين كودكان در كشور ما، آنها از حقوق اوليه خود مثل آموزش، بهداشت، تغذيه مناسب و...محرومند و در همه زمينههاي رشد (جسمي، ذهني، رواني و اجتماعي) با مشكلات فراواني مواجه هستند و از نارساييهاي زيادي رنج ميبرند. كودكان كار و خيابان باوجود مشكلات متعددي كه آنان را در معرض خطر قرار ميدهد، از حمايتهاي آموزشي، بهداشتي، رواني و اجتماعي لازم برخودار نيستند و حتي بسياري از اين بچهها كه دور از خانواده يا بدون خانواده يا بدسرپرستاند، از حمايتهاي خانوادگي نيز محرومند؛ در نتيجه بيشتر دچار مشكلاتو آسيبها ميشوند. شناخت وضعيت، مشكلات و آسيبهاي اين كودكان، گردآوري آمار، اطلاعات و منابع گوناگون در مورد آنان، آشنايي با علل و عوامل ايجاد كنندة اين آسيبها و افزايش آنها، اولين گام در راه كمكرساني به اين كودكان و تلاش براي ايجاد تغييرات لازم در زندگي آنان بهمنظور بهرهمندي از حقوقشان است. كمبود اطلاعات و پراكندگي آنها در ارتباط با كودكان در معرض آسيب بهطور عام و كودكان كار و خيابان بهطور خاص ازجمله موانعي ميباشد كه در راه برنامهريزي و ساماندهي فعاليتهاي لازم براي رهايي آنها از شرايط آسيب وجود دارد. شكلگيري بانك اطلاعات كودكان كار و خيابان ميتواند در اين زمينه، راهگشا باشد. بانك اطلاعات كودكان كار و خيابان با هدف جمعآوري و ساماندهي اطلاعات و اطلاع رساني گسترده براي سازمانهاي دولتي و غير دولتي، درسال 1384 با همياري و همكاري شوراي كتاب كودك و شبكه ياري كودكان كار و خيابان در مؤسسه تاك سرزمين من (توانمندسازي انجمنهاي كودكان كار و خيابان) به اجراء درآمد.
پيشرفت سريع علم كامپيوتر و كاربرد وسيعي كه اين تكنولوژي در كليه امور زندگي بشر دارد از يكسو و حجم زياد اطلاعات و نياز بشر به سرعت، دقت و انسجام اطلاعات از سوي ديگر، موجب شد تا بانكهاي اطلاعاتي بهعنوان يكي از نيازهاي مهم و اساسي جامعه بشري مطرح شود. بانكهاي اطلاعاتي با ساختار خاص خود، ذخيره اطلاعات را بهراحتي ممكن ميكنند و كاربران نيز بهسهولت به اطلاعات دسترسي مييابند. دو اصطلاح داده ( Data) و اطلاعات (Information) كه بيشتر اوقات به جاي يكديگر بهكار برده ميشوند در سيستمهاي اطلاعاتي، مفاهيم متفاوتي دارند. دادهها در اين سيستمهاي اطلاعاتي عبارتند از: كلمات و ارزشهاي واقعي كه از طريق مشاهده و تحقيق بهدست ميآيند. بهعبارت ديگر، داده نمودي از وقايع، معلومات، رخدادها، پديدهها و مفاهيم ميباشد. با گسترش علوم و توسعه دانشبشري و پيدايش خصصهاي مختلف درحوزههاي گوناگون علمي، نيازهاي اطلاعاتي مراجعه كنندگان به كتابخانهها و بهخصوص بخش مرجع نيز افزايش يافته است و كتابدارمرجع نميتواند تنها به منابع چاپي موجود دربخش مرجع كتابخانه خود اكتفا كند؛ بلكه بايد فراتر از مجموعه مرجع كتابخانه عمل كند و اطلاعات مورد نياز مراجعه كنندگان را تهيه نمايد و در دسترس آنها قراردهد. بهكارگيري رايانه و روشهاي ذخيرهسازي و بازيابي الكترونيكي اطلاعات، باعث تحول خدمات مرجع شد و به كتابدار كمك كرد تا بتواند اطلاعات مورد نياز مراجعه كنندگان كتابخانه را خارج از محيط مجموعه كتابخانه خود بهدست آورد. استفاده از لوحهاي فشرده و بهخصوص دنياي اينترنت و پايگاههاي اطلاعاتي پيوسته و اتصال شبكههاي عظيم اطلاعاتي، قابليت گستردهاي را به بخش مرجع در بازيابي اطلاعات بخشيده است. امروزه بسياري از اطلاعات علمي، فرهنگي، اجتماعي، تجاري و ... وجود دارد كه بدون دسترسي به پايگاههاي اطلاعاتي پيوسته و شبكه اينترنت، استفاده از آنها ممكن نيست. آگاهي كتابدارمرجع از وجود پايگاههاي اطلاعاتي و شبكههاي اطلاعرساني علمي مختلف و نحوة جستجو و بازيابي اطلاعات در اين پايگاهها ميتواند بهسرعت دستيابي خدمات مرجع كتابخانهها كمك كند. دراين كتاب و بانك اطلاعاتي اينترنتي، باتوجه به اهميت منابع الكترونيكي و پايگاههاي اطلاعاتي و نقشي كه اين منابع، دربازيابي سريع ودقيق اطلاعات دارند، به ايجاد يك بانك اطلاعات در مورد كودكان در معرض خطر وكودكان كار و خيابان احساس نياز شد. لازم به ذكر است كه بانك اطلاعاتي (كودكان كار و خيابان) يك كتابشناسي تخصصي ميباشد كه منابع پايگاه اطلاعاتي آن عبارت است از: كتاب، گزارش، پاياننامه، فيلم وعكس، نشست، مقاله و پژوهش، راهنماي قوانين و مقررات، راهنماي سازمانها، انجمنها و سايتهاي اينترنتي مراكز و انجمنهاي حامي كودكان كار و خيابان كه در ادامه بهشرح آن پرداخته شده است. ضرورت ايجاد بانك اطلاعات كودكان كار و خيابان: 1- افزايش آسيبها و مشكلات كودكان ايراني:
- كاهش سن درگير شدن با آسيبها و مشكلات اجتماعی
- افزايش تعداد دختران در معرض آسيب
2- كمبود منابع اطلاعاتي در ارتباط با آسيبها و مشكلات اجتماعي كودکان
3- ضرورت و اهميت منابع اطلاعاتي در برنامه ريزيها و ساماندهي كودكان در معرض آسيب با محوريت كودكان كار و خيابان اهداف بانك اطلاعات: 1- توانمند سازي انفورماتيك سازمانهاي دولتي و غيردولتي در ارتباط با كودكان در معرض آسيب از جمله كودكان كار و خيابان
2- كمك به توانمندسازي سازمانهاي دولتي و غيردولتي در سياست گزاري، برنامهريزي و ساماندهي كودكان كار و خيابان
3- كمك به توانمندسازي كودكان كار و خيابان و خانوادههاي آنان با انجام فعاليتهاي آموزشي، پژوهشي و حمايتي
4- كمك به تشخيص نيازها،كمبودها و چالشها در ارتباط با كودكان كار و خيابان و تلاش براي كاهش آنها
5- كمك به ايجاد همآهنگي بين سازمانهاي دولتي، غيردولتي در انجام فعاليتهاي مرتبط با كودكان كار و خيابان و پرهيز از تكرار و دوبارهكاري گروههاي هدف (بهرهگيران از بانك اطلاعات) 1- كودكان در معرض آسيب به ويژه كودكان كار و خيابان
2- سازمانهاي دولتي مرتبط با كودكان كار و خيابان
3- سازمانهاي غيردولتي مرتبط با كودكان كار و خيابان
4- مراكز علمي و دانشگاهي، پژوهشگران و دانشجويان برنامههاي بانك اطلاعات كودكان كار و خيابان: الف- طرح بانك اطلاعات
اين بانك، سيستمي است كه به گردآوري، همآهنگ سازي، ايجاد پايگاه اطلاعات، سازماندهي و مبادله اطلاعات در ارتباط با كودكان كار و خيابان مي پردازد. بانك اطلاعات به نحوي طراحي شده كه جستجوگران به سهولت مي توانند با مراجعة مستقيم به آن، اطلاعات مورد نياز خود را دريافت نمايند. پياده سازي كه شامل گردآوري، ذخيره و پردازش اطلاعات و روزآمد سازي مي باشد. بر اساس استانداردهاي بينالمللي كتاب شناختي و آرشيو (روش فهرست نويسيAACR و توصيف كتاب شناختي ISBD و فهرست نويسي ماشين خواني جهاني(UNMARC2) انجام شده است. پايگاه ها يا بخشهاي بانك اطلاعات شامل 1400 ركورد در زمينههاي زير است:
1- كتابها
2- مقالات و پژوهشها
3- نشستهاي تخصصی
4- گزارشها
5- قوانين و مقررات
6- پاياننامه ها
7- تصاوير(عكسها)
8- فيلمها
9- سازمانهاي غير دولتي مرتبط
10- انجمنهاي بين المللي مهم ترين مشكلات كودكان كار و خيابان 1- مشكلات اقتصادی
2- مشكلات خانوادگي(طلاق، بيسرپرستي، بدسرپرستي، پرجمعيتي و...)
3- مشكلات اجتماعي(مهاجرت،اعتياد،جنگ، نداشتن بيمه و تأمين اجتماعيو...)
4- مشكلات فرهنگي(تبعيض،خشونت،آزار و ناآگاهي)
5- مشكلات قانوني(نبود قانون، نارسايي قانون،اجراي قانون)
6- مشكلات مربوط به رشد و سلامت همه جانبه كودكان (تغذيه، بهداشت،آموزش،اوقات فراغت، مسكن و...)
پيشنهادهايي براي كاهش كار كودكان و كودكان كار - مهمترين پيشنهادها به اين شرح است:
- تأكيد بر پيشگيري براي كاهش كار كودكان و ساير آسيبهاي اجتماعی
- فقر زدايي و تأمين رفاه عمومي (توسط دولت)
- ساماندهي درست كودكان خياباني (شناسايي،حمايت،توانمند سازي)
- برطرف كردن مشكلات قانونی
- تقويت رشد و گسترش سازمانهاي غيردولتي كودكان
- همياري، همكاري، هماهنگي و مشاركت سازمانهاي دولتي و غيردولتي مرتبط با كودكان
- تأسيس نهاد ملي حمايت از كودكان
- ايجاد امكانات براي آموزش اجباري، عمومي و رايگان براي همةكودكان با تأكيد بر دختران
- اجراي مقاوله نامهها و پيمان نامههاي بينالمللي در مورد كودكان با تأكيد بر پيمان نامه حقوق كودك، مقاوله نامه منع كارهاي دشوار براي كودكان
- تأكيد بر پژوهش و ايجاد بانك اطلاعات در زمينه آسيبها و مشكلات اجتماعی
- تأكيد بر حمايت همه جانبه از خانوادههاي كودكان كار و خيابان |
